Overhead squat testi (OHSA), kollar yukarıda tutulurken yapılan çömelme hareketi sırasında vücudun birden fazla bölgesinin birlikte nasıl çalıştığını gözlemleyen bir tarama değerlendirmesidir. Ayak bileği, diz, kalça, gövde ve omuz kuşağı aynı anda yüklendiği için, tek bir eklemi izole eden testlerin göremediği kompansasyon paternlerini görünür kılar. Test bir tanı aracı değil, hangi bölgenin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini gösteren bir yön bulucudur.
Overhead squat testi nasıl uygulanır?
- Danışan ayakkabısız, ayaklar omuz genişliğinde ve öne bakacak şekilde durur.
- Kollar dirsekler düz olacak biçimde başın üzerine kaldırılır.
- Rahat hızda, kontrol edebildiği derinliğe kadar çömelip başlangıç pozisyonuna döner.
- Hareket önden ve yandan olmak üzere en az iki düzlemden gözlenir; birkaç tekrar izlenir.
- Gözlenen sapmalar bölge bölge kaydedilir; ağrı varsa hareket zorlanmadan sonlandırılır.
Hangi bölgeler ve hangi sapmalar gözlenir?
| Bölge | Gözlenen sapma örnekleri | Ne düşündürür |
|---|---|---|
| Ayak / ayak bileği | Topuğun kalkması, ayağın dışa dönmesi, aşırı pronasyon | Ayak bileği dorsifleksiyon kısıtı ya da alt bacak kontrolü |
| Diz | Dizlerin içe kayması ya da dışa açılması | Kalça çevresi kontrol ve frontal düzlem stabilitesi |
| Kalça / pelvis | Aşırı öne eğilme, pelvik asimetri, kalça kaymaları | Kalça mobilitesi ve lumbopelvik kontrol |
| Gövde / bel | Aşırı lomber ekstansiyon ya da fleksiyon | Gövde kontrolü ve yük dağılımı |
| Omuz / kollar | Kolların öne düşmesi | Omuz fleksiyonu ve torasik ekstansiyon kapasitesi |
Aynı sapma birden fazla sebeple ortaya çıkabilir. Örneğin topuğun kalkması ayak bileği hareket açıklığı kısıtından da, hareketin öğrenilmiş organizasyonundan da kaynaklanabilir. Bu yüzden OHSA’dan çıkan hipotez, izole ölçümlerle sınanır: ayak bileği dorsifleksiyon açıklığı için eklem hareket açıklığı ölçümü, lumbopelvik kontrol için ASLR gibi.
Testin sınırları
- Gözlemsel bir testtir; değerlendiren kişiye göre değişkenlik gösterebilir.
- Aynı sapmanın birden çok olası açıklaması vardır; tek başına nedene işaret etmez.
- Ağrılı ya da akut dönemde uygulanması bulguyu yanıltıcı hale getirebilir.
- Kayıt yöntemi standart değilse iki değerlendirme karşılaştırılamaz.
Son madde pratikte en sık gözden kaçan: aynı hareketi üç hafta arayla farklı açıdan izleyip “düzeldi” demek, ölçüm değil izlenimdir. Gözlemin tekrarlanabilir hale gelmesi, çekim açısının, mesafenin ve talimatın sabitlenmesine bağlıdır.
DeepClinic’te overhead squat kaydı
Overhead squat (OHSA), DeepClinic test kataloğunda tanımlı değerlendirmelerden biridir. Testi klinisyen uygular ve bulguları danışan dosyasına kaydeder; kontrol seansında aynı test tekrarlanarak önceki kayıtla karşılaştırılır. Bulgudan çıkan mobilite ya da stabilite ihtiyacı, egzersiz kütüphanesindeki ilgili kategorilerden programa eklenebilir.
- Overhead squat testi kimlere uygulanabilir?
- Hareketi ağrısız ve güvenli biçimde yapabilen kişilere uygulanır. Akut yaralanma, denge sorunu ya da hareketi kısıtlayan ağrı varsa test ertelenir veya modifiye edilir; karar klinisyene aittir.
- Test sonucunda kompansasyon görülmesi patoloji anlamına gelir mi?
- Gelmez. Kompansasyon, hareketin nasıl organize edildiğine dair bir gözlemdir. Klinik anlamı, semptomlar ve diğer bulgularla birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkar.
Kaynaklar
- Cook G. Movement: Functional Movement Systems — hareket tarama testleri ve yorumu.
- Magee DJ. Orthopedic Physical Assessment. Elsevier — fonksiyonel değerlendirme bölümleri.
- Physiopedia — Overhead Squat Assessment