Aktif düz bacak kaldırma testi (ASLR — *active straight leg raise*), sırtüstü yatan kişinin bir bacağını diz ekstansiyonda tutarak kaldırmasıyla uygulanır. Ölçtüğü şey esneklik değil, **hareket sırasında pelvisin stabil kalıp kalamadığıdır**.
ASLR ile SLR aynı test değildir
Bu ayrım her şeyden önce gelir, çünkü isim benzerliği yüzünden en sık karıştırılan yer burasıdır. Aradaki fark tek bir kelimede: **aktif** mi **pasif** mi.
| Test | Hareketi kim yapar | Ne arar |
|---|---|---|
| ASLR (aktif düz bacak kaldırma) | Hasta | Pelvisin yük transferi sırasında stabil kalabilmesi, aktif kontrol |
| SLR / Lasègue (pasif düz bacak kaldırma) | Klinisyen | Sinir kökü kaynaklı semptomların provokasyonu — nörodinamik test |
| Slump testi | Klinisyen yönlendirir, hasta pozisyonda kalır | Nöral doku mekaniği, oturur pozisyonda nörodinamik değerlendirme |
Yani pasif SLR bir **semptom provokasyon** testidir; ASLR ise bir **motor kontrol** testidir. İkisinin bulgusu birbirinin yerine geçmez ve raporda hangisinin uygulandığı açıkça yazılmalıdır.
ASLR testi nasıl uygulanır?
- **Hasta sırtüstü, nötr pozisyonda yatar.** Kollar gövdenin yanında, bacaklar düz ve birbirine paralel.
- **Karşı bacak referans olarak kalır.** Test edilmeyen bacağın yerle temasını sürdürmesi beklenir.
- **Hasta bir bacağını dizi bükmeden kaldırır.** Ayak bileği nötr ya da dorsifleksiyonda tutulur; hareketi hasta kendi yapar.
- **Klinisyen kaldırma boyunca gözler.** Pelviste rotasyon, gövdede yana kayma, karşı bacakta yerden kalkma ve nefes tutma aranır.
- **Diğer tarafa geçilir ve iki taraf karşılaştırılır.** Asimetri, tek başına yükseklikten daha bilgilendiricidir.
İki farklı kullanım bağlamı
ASLR literatürde iki ayrı çerçevede geçer ve bu, aynı testin farklı şekilde puanlandığı anlamına gelir. Hangi çerçevede kullandığınızı belirtmeden kaydedilen bir ASLR sonucu, başka bir klinisyen için yorumlanamaz.
- **Fonksiyonel hareket taraması içinde.** Batarya hâlinde uygulanan tarama testlerinden biridir; hareket kalitesi bir ölçüte göre derecelendirilir ve asimetri ayrıca not edilir.
- **Lumbopelvik yük transferi değerlendirmesinde.** Burada hastanın algıladığı zorlanma derecelendirilir; pelvise manuel kompresyon uygulandığında zorlanmanın azalıp azalmadığına bakılır.
Bataryanın parçası olarak uygulandığında test tek başına yorumlanmaz — diğer hareket paternleriyle birlikte okunur. Bu yaklaşımın bütünü için Fonksiyonel Hareket Değerlendirmesi yazısına bakabilirsiniz.
Bulgu nasıl yorumlanır?
| Gözlenen | Akla getirdiği |
|---|---|
| Pelviste belirgin rotasyon | Yük transferi sırasında lumbopelvik kontrolün yetersizliği |
| Karşı bacağın yerden kalkması | Karşı kalçada aktif ekstansiyonun korunamaması |
| İki taraf arasında belirgin fark | Asimetri — tek taraflı kontrol ya da esneklik farkı |
| Hareket sırasında nefes tutma | Stabilizasyon için kompanzatuvar strateji |
Bu satırların hiçbiri tanı değil; **nereye bakılacağını** söyleyen hipotezlerdir. ASLR’de bulgu çıkması, ilgili bölgenin daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiği anlamına gelir.
Sınırlar
- Tarama testidir: bir sorunun **varlığına** işaret eder, kaynağını söylemez.
- Gözlemsel derecelendirme değerlendiriciye bağlıdır; aynı hasta iki klinisyende farklı puan alabilir.
- Akut ağrılı olguda hareket ağrıyla sınırlanır ve sonuç motor kontrolü değil ağrıyı yansıtabilir.
- Tek başına spora dönüş ya da taburculuk kararı için yeterli değildir.
- SLR testi nedir?
- SLR (straight leg raise / Lasègue) pasif bir nörodinamik testtir: hasta sırtüstü yatarken klinisyen bacağı diz ekstansiyonda kaldırır ve semptomların provoke olup olmadığına bakar. ASLR ile karıştırılmamalıdır — ASLR’de hareketi hasta kendisi yapar ve test motor kontrolü değerlendirir.
- Düz bacak kaldırma testi nasıl yapılır?
- Hasta sırtüstü nötr pozisyonda yatar. Aktif versiyonda (ASLR) hasta bir bacağını dizi bükmeden kaldırır, karşı bacak yerle temasını korur; klinisyen pelvis rotasyonunu ve gövde kompanzasyonunu gözler. Pasif versiyonda hareketi klinisyen yapar ve semptom provokasyonu aranır.
- ASLR testi neyi değerlendirir?
- Bacağın kaldırılması sırasında pelvisin ve gövdenin stabil kalıp kalamadığını, yani lumbopelvik yük transferini değerlendirir. Bakılan yer bacağın ulaştığı yükseklikten çok, hareket sırasında ortaya çıkan kompanzasyonlardır.
- Leg raise ne işe yarar?
- Klinik değerlendirmede düz bacak kaldırma, uygulanış biçimine göre iki farklı işe yarar: aktif uygulandığında (ASLR) pelvik kontrolü, pasif uygulandığında nöral doku duyarlılığını değerlendirir. Egzersiz olarak yapılan “leg raise” ise farklı bir bağlamdır ve değerlendirme testiyle karıştırılmamalıdır.
- ASLR testinde asimetri neden önemli?
- İki taraf arasındaki fark, tek bir tarafın mutlak değerinden daha bilgilendiricidir; çünkü hastanın kendi normali referans alınmış olur. Bu nedenle test her zaman çift taraflı uygulanır ve iki taraf ayrı ayrı kaydedilir.
Kaynaklar
- Magee DJ. Orthopedic Physical Assessment. Elsevier — lumbopelvik bölge değerlendirmesi ve özel testler.
- Cook G, Burton L, Hoogenboom B. Functional Movement Screening — hareket tarama bataryalarının yapısı ve puanlama mantığı.
- Mens JMA ve ark. Active Straight Leg Raise test — pelvik kuşak ağrısında yük transferi değerlendirmesi üzerine yayınlar.